अमेजनमा ‘मारानी चेस्टनट हनी’ को २५० ग्रामको जारलाई ८३ अमेरिकी डलर तोकिएको छ । यस हिसाबले १ किलोग्राम महको मूल्य ३३२ डलर (बुधबारको विनिमयदर अनुसार करिब ५० हजार रुपैयाँ रहेको छ ।
जिल्लामा उत्पादित मह अन्तरराष्ट्रिय बजारमा प्रवेश गर्न थालेपछि किसान उत्साहित भएका छन् ।
यहाँको शुक्लागण्डकी नगरपालिका–१ थप्रेक र दगाममा उत्पादित महको अन्तरराष्ट्रिय रूपमा बजारीकरण हुन थालेपछि यहाँका किसान उत्साहित हुनाका साथै मौरीपालनतर्फ थप आकर्षित हुन थालेका हुन् ।
सूर्य नेपाल प्रालिको हिमालयन ट्रेजरले यहाँ उत्पादित मह किसानसँग खरिद गरी बजारीकरण गर्न थालेको छ । प्रारम्भिक चरणमा दुई हजार १०० किलो मह प्रतिकिलो रु दुई हजारका दरले खरिद गरिएको छ ।
कम्पनीले सामाजिक उत्तरदायित्व कार्यक्रमअन्तर्गत किसानलाई कफीका बिरुवा वितरण गर्दै बहुआयामिक कृषि प्रणालीलाई प्रोत्साहन गरेपछि यसले किसानको आयस्रोत विविधीकरण गर्न सहयोग पुग्ने विश्वास लिइएको छ ।
थप्रेकका किसान सुरज वाग्लेले आफूहरूले उत्पादन गरेको महले विश्वबजारमा प्रवेश पाएपछि निकै उत्साह थपिएको बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, “हाम्रो उत्पादनले अन्तरराष्ट्रिय बजारमा प्रवेश पाउनु खुसीको कुरा हो । थप बजार विस्तार भएमा कृषकलाई यही पेसामा टिकिराख्न सहयोग पुग्नेछ ।”
वाग्लेका अनुसार यस ठाउँमा पाँच सयभन्दा बढी किसान मौरीपालनमा आबद्ध छन् । राष्ट्रिय कृषि आधुनिकीकरण कार्यक्रम (यसअघि प्रधानमन्त्री कृषि आधुनिकीकरण परियोजना) अन्तर्गत सञ्चालित मौरीपालन कार्यक्रमले यस क्षेत्रमा व्यावसायिक मौरीपालन विस्तार गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ । सुरुमा १० जना किसानबाट सुरु भएको कार्यक्रम हाल पाँच सय जनामा पुगेको छ ।
वाग्लेसँग मात्र हाल २५ वटा मौरीघार छन् । आगामी दिनमा घारको सङ्ख्या दुई सयसम्म विस्तार गर्ने योजना रहेको उहाँले सुनाउनुभयो । “महको मूल्य र बजार दुवै राम्रो हुँदै गएको छ, त्यसैले थप लगानी गरेर उत्पादन बढाउने सोचमा छु” उहाँले भन्नुभयो ।
महको गुणस्तर सुनिश्चित गर्न सूर्य नेपाल प्रालिले प्रत्येक महिना विभिन्न फूलको स्रोतबाट सङ्कलित महको परीक्षण गर्दै आएको छ । यस क्रममा कात्तिक महिनामा कटुस वनबाट सङ्कलित मह उच्च गुणस्तरको देखिएको र विदेशी बजारका लागि उपयुक्त ठहरिएको जनाइएको छ ।
अगुवा किसान नन्दुथापा मगरले यहाँ उत्पादित मह विदेशमा बजारीकरण हुनु किसानका लागि ठूलो खुसीको कुरा भएको बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, “यहाँ उत्पादित महको माग विदेशमा राम्रो छ । किसानको आम्दानीको मुख्य स्रोत नै मौरीपालन हो, हरेक घरमा मौरीका घार छन् । बजारीकरणले थप किसानलाई आकर्षित गर्नेछ ।”
राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का उपसभापति एवं तनहुँ क्षेत्र नं १ का सांसद डा स्वर्णिम वाग्लेले तनहुँमा उत्पादन भएको ‘कटुस’ महलाई अन्तरराष्ट्रिय बजारमा पुगेको उल्लेख गर्दै यसलाई नेपालको आर्थिक सम्भावनाको महत्त्वपूर्ण उदाहरणका रूपमा प्रस्तुत गर्नुभएको छ । उहाँले सामाजिक सञ्जालमार्फत उक्त मह ‘मरानी चेष्टनट हनी’ ब्रान्डमा विश्वबजारमा बिक्री सुरु भएको जानकारी दिँदै नेपाली उत्पादनलाई उच्च मूल्यमा विश्वस्तरमा स्थापित गर्न सकिने सम्भावना उजागर भएको बताउनुभयो ।
वाग्लेले नेपाली उत्पादनलाई विशिष्ट प्रशोधन, गुणस्तरीय परीक्षण, आधुनिक प्याकेजिङ तथा प्रभावकारी बजारीकरणमार्फत विश्वबजारमा पु¥याउन सूर्य नेपालअन्तर्गतको ‘हिमालयन ट्रेजर’ ब्रान्डको भूमिकाको प्रशंसा गर्नुभएको छ ।
‘मारानी गोल्ड’: के छ यसको विशेषता ?
सूर्य नेपालका अनुसार ‘मारानी गोल्ड’ केवल मह मात्र होइन, यो नेपालको हिमाली ‘टेरोइर’ को आत्मा हो । यसको विशिष्टताका पछाडि मुख्य प्राविधिक कारणहरू रहेको कम्पनीले जनाएको छ ।
१. रैथाने मौरी र दुर्लभ संकलन: यो मह व्यावसायिक रूपमा पालिने विदेशी मौरीबाट नभई नेपालको रैथाने ‘एपिस सेराना’ मौरीबाट संकलन गरिन्छ । यी मौरीहरूले चुनौतीपूर्ण हिमाली भूगोलका जंगली फूलहरूबाट दुर्लभ रस संकलन गर्छन् ।
२. चेस्टनट (कटुस) को स्वाद: यो मह विशेष गरी तनहुँ र आसपासका उच्च पहाडी क्षेत्रका जंगली चेस्टनट वनबाट उत्पादन गरिन्छ । यसको स्वाद अन्य महजस्तो साधारण गुलियो मात्र नभई अलि कसिलो, ओखरजस्तो र हल्का तितो–गुलियो हुन्छ ।
३. गाढा एम्बर रंग: यसको रंग गहिरो खैरो वा गाढा एम्बर हुन्छ, जुन यसमा भएको उच्च खनिज तत्वको प्रतीक हो ।
प्रशोधन प्रक्रिया: ‘द मेकिङ अफ मारानी’
सूर्य नेपालले मारानीको उत्पादनमा ‘सोर्स–टु–सिल’प्रणाली अपनाएको जनाएको छ । सूर्य नेपालकाअनुसार यसको निर्माण यात्रा निकै कठिन छ ।
कोल्ड-प्रेस र ‘रअ’ अवस्था: महलाई तताउँदा यसमा भएका प्राकृतिक इन्जाइम र पोषक तत्वहरू नष्ट हुने भएकाले मारानीलाई ‘कोल्ड–प्रेस’ गरिन्छ । यसलाई कुनै पनि उच्च तापक्रममा नतताई प्राकृतिक ‘रअ’ अवस्थामै प्याकेजिङ गरिने कम्पनीले जनाएको छ ।
कम्पनीका प्रमुख कार्यकारी गौरव तयालका अनुसार, ‘मारानी’ नाम प्राप्त गर्न प्रत्येक ब्याचले कडा परीक्षण प्रक्रिया पार गर्नुपर्छ । सयौं मापदण्डमा परीक्षण गर्दा अधिकांश उत्पादनहरू मापदण्ड नपुगेर अस्वीकृत हुन्छन् । केवल उत्कृष्टतम गुणस्तरको मह मात्रै ‘मारानी’ बन्छ ।
महलाई धेरै मेसिनरी फिल्टर नगरी केवल ठूला अशुद्धिहरू मात्र हटाइन्छ, ताकि यसमा हुनुपर्ने प्राकृतिक ‘पोलन’ सुरक्षित रहोस्।
उपभोक्ताको विश्वास जित्न कम्पनीले आधुनिक प्रविधिको प्रयोग गरेको छ । प्रत्येक ‘मारानी’ जारमा एउटा विशिष्ट क्युआर कोड हुन्छ । ब्लकचेन प्रविधिमार्फत उपभोक्ताले सो कोड स्क्यान गरी मह कुन घारबाट आयो, यसको प्रयोगशाला परीक्षण रिपोर्ट के छ र प्याकेजिङ कहिले भयो भन्ने विस्तृत विवरण डिजिटल रूपमा हेर्न सक्छन् ।
पोषण र स्वास्थ्य लाभ: एक ‘सुपरफूड’
वेबसाइटमा मारानीलाई पोषणको भण्डार भनिएको छ । यसमा पोटासियम, म्याग्नेसियम र फलाम जस्ता खनिजहरू प्रचुर मात्रामा छन्।
शक्तिशाली एन्टि–अक्सिडेन्ट ‘पोलिफेनोल्स’ ले भरिपूर्ण यो महले रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउन र बुढ्यौली रोक्न मद्दत गर्ने कम्पनीको दाबी छ ।
यसको ‘ग्लाईसेमिक इन्डेक्स’ कम हुने भएकाले यो स्वास्थ्यका लागि अन्य चिनीजन्य पदार्थभन्दा निकै सुरक्षित मानिन्छ ।
कम्पनीले अमेरिकी बजार रोज्नुको पछाडि न्युजिल्यान्डको प्रसिद्ध ‘मनुका’महजस्ता अन्तर्राष्ट्रिय ब्रान्डसँग नेपाली उत्पादनले प्रतिस्पर्धा गर्न सक्छ भन्ने सन्देश दिनु भएको जनाएको छ । अमेरिकी खाद्य तथा औषधि प्रशासनका जटिल नियमहरू पार गर्दै अमेजनमा बिक्री सुरु हुनुले नेपालका अन्य कृषि उपजका लागिसमेत ढोका खोलेको कम्पनीले जनाएको छ ।
‘हिमालयन ट्रेजर्स’ पहलले भविष्यमा महबाहेक नेपालका अन्य बहुमूल्य जडीबुटी र प्राकृतिक स्रोतहरूलाई पनि यसैगरी उच्च मूल्यमा विश्व बजारमा स्थापित गर्ने लक्ष्य राखेको छ । ‘हामीले अमेरिका पठाउने प्रत्येक जारले नेपालको प्रतिष्ठा बोकेको छ, त्यसैले हामीले केवल उत्कृष्टतम उत्पादन मात्र पठाएका छौं,’ प्रबन्ध निर्देशक गौरव तयाल भन्छन् ।
यो प्रयासले विगतमा थोक मा निर्यात भएर आफ्नो मौलिक पहिचान गुमाउँदै आएका नेपाली उत्पादनहरूलाई अब ‘मेड इन नेपाल’ को गर्विलो र विलासी ब्रान्डका रूपमा विश्व मञ्चमा चिनाएको छ । रासस
